Iedereen mag zich filosoof noemen; het is geen beschermde titel. Als je hier voor jezelf vrede mee hebt, dan is filosofie je onverschillig:anything goeswat jou betreft. Zo niet dan rijst de vraag in welke richting je je moet (af)wenden om filosofisch op weg te gaan: wat doet een filosoof wat een ander niet doet, of – omgekeerd – wat laat een filosoof na wat een ander wel doet?
Wil je in de filosofie niet alle kanten op waaien, dan zul je op een aantal scheidswegen een beslissende richting moeten inslaan. Hieronder vind je er diverse.
1. Filosofie pretendeert de waarheid te zeggen en moet dus toetsbaar zijn. Ja, waar[t]Een waarheidsuitspraak is alleen mogelijk als ook kan blijken dat hij onwaar is. De toetsingsvraag is dus onontkoombaar./nee, onwaar[t]Ontoetsbare filosofie is gratuit – anything goes. Ga in vrijheid je mening uiten of een roman schrijven!.blavla
2. Gelijk hebben[t]Als filosoof wil je gelijk hebben, ware uitspraken doen. Of je ook gelijk krijgt is niet van belang. of gelijk krijgen[t]Als retoricus wil je gelijk krijgen ook al heb je het niet. Word politicus, of advocaat!?
3. Filosofie mag niet dogmatisch zijn! Hear hear![t]Filosofie doet waarheidsuitspraken. Een waarheidsuitspraak is alleen mogelijk als hij betwijfelbaar is. Dogmatische uitspraken zijn op zich betwijfelbaar, maar je trekt ze niet in twijfel. Sluit je dan maar aan bij een politieke partij, of word religieus! /onzin, mag wel[t]Filosofie doet waarheidsuitspraken. Een waarheidsuitspraak is alleen mogelijk als hij betwijfelbaar is. Dogmatische uitspraken zijn misschien betwijfelbaar, maar worden niet in twijfel getrokken.
‘Filosofie mag niet dogmatisch zijn’ is een dogmatische uitspraak. Wat nu?.
4. Je kan hoe-het-zou-moeten-zijn niet afleiden uit hoe-het-is. Kan wel[t]Inderdaad, dat kan niet. En als filosoof wil je weten hoe het is, niet hoe het zou moeten zijn. /kan niet[t]Als je bepaalde zaken wil voorschrijven, word dan arts of ethicus!.
5. Liever leren filosoferen dan leren over filosofie. Graag[t]Natuurlijk! Al zul je niet kunnen beginnen te leren filosoferen zonder leren over filosofie./liever niet[t]Als je liever wil leren over filosofie ga dan geschiedenis studeren!.
6. Relevante problemen oplossen[t]Als je problemen wil oplossen en vooruitgang wil boeken in de kennis: word dan wetenschapper! of liever relevante vragen stellen aangaande problemen[t]Filosofen vragen zich af hoe in de gestelde vragen de problemen überhaupt verschijnen. Hier wordt geen vooruitgang geboekt, maar eerder een stap terug gezet!?
7. Iedereen kan filosoferen. Vinden wij ook[t]Iedereen kan leren filosoferen, er zijn er echter maar weinig die het echt willen en doen./vind ik niet[t]Filosofie is maar voor weinigen weggelegd. Hoi polloi kunnen zich er maar beter niet mee inlaten. Om met Voltaire te spreken: ‘Quand la populace se mêle de raisonner, tout est perdu.’.
8. Filosoferen doe je omwille van het filosoferen, niet omwille van iets anders. Eens[t]Om te filosoferen heb je maar een ding nodig: scholè. /oneens[t]Alle opbrengsten die je hier noemt zullen ongetwijfeld efficiënter verkregen kunnen worden via andere bezigheden. .
9. Filosofie als een confrontatie met je eindigheid[t]Filosofie is weten van je eindigheid, maar ook vermoeden dat je te eindig bent om dit echt te weten. of filosofie als verlossing en troost[t]Troost en hoop zijn onmisbaar, maar ontnemen je het zicht op dat wat is. Zoek je verlossing en troost? Geloof dan in God of ga naar een romantic comedy in de bios!?
Vragen
Stel je eens op voor zo'n tweesprong en beslis intuïtief! En vervolgens ga je terzijde om te kijken of je al op je schreden wil terugkeren. Schrijf je bevindingen uit.
Hieronder volgt een aantal paren. Plaats ze bij de behorende tweesprongen hierboven.
Filosofie en autoriteit
Filosofie en fictie
Filosofie en ethiek
Filosofie en de massa
Filosofie en retorica
Filosofie en nut
Filosofie en heil
Filosofie en vooruitgang
3. Hoe zou jouw geliefde gidsfilosoof uit de oefening Filosofie volgens de filosofen beslist hebben op de beslissende scheidswegen? Ga eens op onderzoek uit!
4. Als je de weg van de filosofie inslaat, ben je dan helemaal weg van de andere richting? En geldt het omgekeerde evenzo: als je de weg van de filosofie links laat liggen, ben je dan helemaal weg van de filosofie?