Filosoof word je, elk moment dat je een filosofische houding aanneemt.[n]
Om te leren filosoferen zul je een filosofische houding moeten willen aannemen. Van de buitenkant ziet dat er wellicht zo uit, maar uiteindelijk gaat het erom hoe je denkt en kijkt naar de wereld. Momenten van het aannemen van een filosofische houding zijn, geformuleerd in imperatieven:
De imperatieven spannen een speelveld uit waarbinnen je in beweging kunt geraken tussen gesloten-open en vreemd-vertrouwd. In schema:
Zolang het verschil tussen vreemd en vertrouwd je onverschillig blijft, ben je gesloten en kan filosoferen niet van de grond komen. De hermeneuticus Schleiermacher constateerde het: zolang er helemaal geen vreemdheid is, is het begrijpen van het eigene en vertrouwde niet nodig; en het is niet mogelijk wanneer het vreemde volkomen vreemd zou zijn.[n]Bedenk daarom voor alle leren filosoferen dat het nodig is af en toe tussen vreemd en vertrouwd te geraken – en dat een tijdje uit te houden.
Zijn er periodes in je leven geweest waarin je tussen vreemd en vertrouwd geraakte?
Denk eens aan heimwee; je bent ver van huis, verwijlt in den vreemde. Je mist je vertrouwde omgeving.
En vraag je nu eens af: als je heimwee hebt…
… ben je ver van huis, maar ben je ook los van huis?
… ben je dan alleen in den vreemde?
… hoe bevind je je dan tussen vreemd en vertrouwd?
… op welke wijze ben je dan niet langer onverschillig?
De romanticus Novalis schreef: ‘Die Philosophie ist eigentlich Heimweh, ein Trieb überall zu Hause zu sein.’
Wat is er met filosofen aan de hand, als de filosofie inderdaad zo’n drift is?
Wat zou ‘overal thuis zijn’ te betekenen kunnen hebben? Hier en daar? Op alle plaatsen tegelijk? Alle plaatsen na elkaar? Of geheel anders te bedenken?
Noem een andere toestand of toestanden die je de gelegenheid hebben gegeven om tussen vreemd en vertrouwd te geraken. En heb je deze situatie zodanig weten uit te houden dat je een en ander te weten bent gekomen?
